Interview met mr. Sjaak Pleiter, advocaat, mediator, gespecialiseerd in arbeidsrecht en docent bij de School voor Mediation.

Arbeid zie ik als een elementaire levensbehoefte.

Door Laura Vaessen.

Hoe ben je met mediation in contact gekomen?

Het gebeurde steeds vaker in mijn werk dat ik tijdens een zitting ‘de gang op’ werd gestuurd door de rechter. Op zo’n comparitiezitting schakelt de rechter van inlichtingen over naar het onderzoeken van een schikking. We waren aan het onderhandelen buiten de zittingszaal en je denkt dat het allemaal goed verloopt. Het kwam voor dat het helemaal mis ging. Je denkt dat je er bijna bent en dan ineens toch niet, dan sloeg het helemaal om. Ik vroeg me af hoe dat kan, wat er gebeurde. De onder­handelingen werden ineens onverklaarbaar afgekapt. Ik baalde daar van.

Op een gegeven moment hoorde ik van mediation en begon er over te lezen. Na 25 jaar in het vak te hebben gezeten vond ik het tijd voor een nieuwe vaardigheid. Bij de rechtbank startte er pilots voor mediation. Aan cliënten werd bijna opgedrongen hieraan deel te nemen en die wilden dan mijn advies. Dus ik kon me er maar beter in verdiepen.

Hoe ben je dan bij de school voor mediation terecht gekomen?

Leonarda Telling is een oud-studiegenoot van mij. We zien elkaar af en toe in een groepje studievrienden en dan wissel je uit waar je mee bezig bent. Een keer vertelde Leonarda heel enthousiast over haar plannen en werk met de School. Ik sprak ook over mijn werk en waar ik tegenaan liep, met zo’n voorbeeld als hiervoor. Toen Leonarda vertelde over het vak mediation en dat ze de partijen zelf het conflict laat oplossen, geloofde ik dat eerst niet. Ik dacht, dat is meteen slaande ruzie aan tafel. Maar na wat vakliteratuur te hebben gelezen, merkte ik dat de onderliggende belangen de reden konden zijn waarom het misliep op die gang. Ik ben de mediation opleiding gaan doen.

Ik begon interventies toe te passen in mijn werk en merkte meteen verandering. Ik had meer grip op wat gebeurde, door die interventies en betere vragen te stellen, ook bij de cliënt in 1 op 1 contact. Ik kreeg instrumenten om de vinger te kunnen leggen op wat er werkelijk speelde, in plaats van alleen met de houding: “hoe komen we snel en goedkoop naar de beste oplossing voor de cliënt, hoe halen we diens gelijk”.
Soms wil iemand eigenlijk geen geld, maar alleen ‘sorry’ horen.

Ik ging meer exploreren, dat deed ik vroeger nooit. Heb leren luisteren en op mijn handen zitten. Voordat je meteen op zoek gaat naar oplossingen, eerst maar eens vragen of dat ook is wat mensen van je willen. Want de beste oplossing wordt gedragen door het liefst alle partijen.

Leonarda heeft me gevraagd of ik iemand wist die les kon geven op de School voor Mediation. De persoon die het zou gaan doen viel kort voor de eerste cursus uit, goede raad was duur. Vanaf dat moment verzorgen mijn oud-collega Fleur Tromp en ik de cursus. Ik twijfelde of cursus geven wel iets voor me was, maar het is hartstikke leuk. Met een groep cursisten die in hetzelfde vakgebied bezig zijn kennis delen, praktische oplossingen bieden, de do’s en dont’s aan tafel, met praktijkverhalen van iedereen.

Waarom specialisatie arbeid?

Vanaf het begin ben ik advocaat in arbeidszaken. Ik begon in de sociale rechtshulp, die zaken boden zich veel aan. Arbeid zie ik als een elementaire levensbehoefte. Het onderwerp sprak me aan, het is een mooi vakgebied.

Nu gaat er het een en ander veranderen per 1 juli. Wat betekent dat voor de specialisatie arbeidsmediation?

Behoorlijk veel, vooral bij exit. Als het tot een geschil komt voor de rechter heeft deze heel veel minder ruimte dan nu. Partijen zijn dus eerst tot elkaar veroordeeld om er uit te komen. Na 1 juli wordt het in de wet helemaal afgeperkt, wanneer er wel of niet afscheid kan worden genomen, opgezegd of ontbonden kan worden. Er is een beperkt aantal gronden waarop de rechter mag ontbinden, valt de zaak niet binnen de wettelijke grenzen, dan mag de rechter niet ontbinden, ook al ziet iedereen dat die partijen beter maar niet meer door één deur moeten gaan.

De rechter zal dat ook zien, maar of de gronden van de wet aanwezig zijn, dat de rechter de ontbinding kan uitspreken, is nog maar de vraag. Dus zal de rechter vaker partijen naar de mediator sturen. Het aantal mediations zal enorm kunnen stijgen, voor en na procedures, want de verwachting is dat er eerst veel afwijzingen van de rechters zullen komen. De minister en de wetgever willen dat mensen er samen uitkomen. Het speelveld is ook erg veranderd: de Kantonrechtersformule geldt niet meer, de transitie­vergoeding is een harde norm. Procedureel gaat er heel veel veranderen. Een exit via de rechter kan jaren duren, doordat hoger beroep en cassatie mogelijk worden.

En voor de opleiding?

In de opleiding in het najaar zijn de nieuwe regels opgenomen, we gaan zelfs adviseren dat cursisten het oude recht bij de exit moeten vergeten. De theorie wordt door cursisten eerst wel als taai beleefd, maar wij proberen het te laten gaan leven voor de praktijk. Als mediator moet je immers weten wat je met partijen moet bespreken, vooral nu. En wat de gevolgen zijn als ze er samen niet uitkomen, die zijn na 1 juli heel anders dan nu. We laten cursisten zien waar, en vooral wanneer, je kunt interveniëren, en wanneer op te passen. Dat je ervoor moet waken in een adviseurrol te schieten, doch de partijen te wijzen op juridische- en andere regels of knelpunten. De arbeidsmediator dient er namelijk op toe te zien dat partijen zelf genoeg op de hoogte zijn van de regels, voordat zij een gezamenlijke oplossing kiezen. Dan is het voor de mediator wel nodig zelf goed te weten welke regels er zijn en waar die over gaan. Bovendien wordt het er niet overzichtelijker op na 1 juli.

Voor wie is de opleiding?

Voor iedereen die de Basisopleiding Mediation heeft gedaan en interesse heeft in het vakgebied arbeid. Enige affiniteit is nodig, ervaring maakt het makkelijker want het is een verdieping, maar eigenlijk niet noodzakelijk want het is allemaal nieuw recht. Voor ons als docenten is het ook nieuw en spannend. Beetje volharding is ook nodig, maar gezien de waardering die wij terug krijgen, gaat dat de cursisten wel goed af.

Tot slot, hoe verhoudt de mediator zich tot de advocaat in jou?

Die twee zijn voortdurend aan het sparren, hebben verschillende inzichten en ervaringen, liggen wel eens overhoop maar zijn uiteindelijk tot elkaar veroordeeld. Dat gaat dus wel goed.

Dank je wel Sjaak.

Heeft u interesse in het vakgebied arbeid?
Specialisatie Arbeidsmediation voor mediators.


School voor Mediation

Docent aan het woord